Beitsen of lakken? Het verschil tussen beits en lak

Beits is een afwerking voor hout die de houtstructuur zichtbaar laat of het hout een kleur geeft zonder een dikke laklaag te vormen. Er zijn transparante en dekkende beitsen, en er bestaan zowel watergedragen als oplosmiddelhoudende varianten.

Beits wordt vooral buiten gebruikt, op hout dat moet kunnen werken. Denk aan gevelbekleding, potdekselplanken, schuttingen, tuinhuisjes en overkappingen. Dat hout zwelt en krimpt met het weer mee, en daar is een beits vaak op gemaakt.

Niet elke beits werkt hetzelfde. Sommige producten die beits heten, vormen toch een dunne film. Het productblad vertelt wat u precies in handen heeft. Kijk daar ook naar de ondergronden waarvoor het product bedoeld is en naar het aantal lagen dat de fabrikant adviseert.

Lak vormt een gesloten laag op het hout. Die laag houdt water goed buiten en geeft een gladde, glanzende afwerking die zich makkelijk laat reinigen. Voorwaarde is wel dat de laag heel blijft. Ontstaat er een scheurtje of open naad, dan kan water achter de lak komen en moeilijk weer weg.

Een vochtregulerende beits laat het hout ademen. Vocht dat in het hout komt, kan via de beits weer verdampen. Daardoor slijt de beits bij veroudering meestal geleidelijk en wordt hij doffer, in plaats van in schilfers los te laten. Het nadeel is dat de afwerking minder strak oogt dan lak en eerder een onderhoudsbeurt vraagt om mooi te blijven.

Welke bescherming beter is, hangt dus af van het hout, de constructie en de uitstraling die u zoekt. Lak geeft een verzorgde, gladde uitstraling en houdt water buiten zolang de laag heel is. Beits vergeeft meer als het hout werkt, maar vraagt vaker een onderhoudslaag. Geen van beide is in alle situaties de winnaar.

Transparante beits kleurt het hout, maar laat de nerf en de natuurlijke tekening zien. Dat past goed bij houtsoorten met een mooie structuur. Transparante beits bevat minder pigment, waardoor het hout vaak minder tegen zonlicht beschermd is en u eerder moet bijwerken.

Dekkende beits bedekt het hout met een egale kleur, terwijl de structuur van het hout voelbaar blijft. Door het hogere pigmentgehalte beschermt dekkende beits het hout doorgaans beter tegen uv. Het is een populaire keuze voor gevelbekleding in zwart, antraciet of donkergroen.

De keuze in beits kleuren is groot: van naturel en grijstinten tot zwart en Zweeds rood. Donkere kleuren warmen in de zon meer op. Bij harsrijk hout kan dat hars naar buiten brengen, dus kijk bij een donkere kleur goed naar het advies bij het product.

Een handige vuistregel is het verschil tussen maatvast en niet-maatvast hout. Kozijnen, ramen en deuren moeten goed blijven sluiten en passen. Daar ziet u meestal lak, omdat die een strakke en afsluitende laag geeft. Hoe hoogglans lak op een kozijn oogt, ziet u in ons project met Veveo hoogglanslak.

Gevelbekleding, schuttingen en tuinhout hoeven niet exact te passen. Dat hout mag bewegen, en een vochtregulerende beits past daar vaak beter bij. Zeker bij zaagruw hout, dat veel beits opneemt, is beits een logische keuze.

Er zijn ook beitsen voor kozijnen en lakken voor gevelbekleding. De vuistregel is dus een startpunt, geen wet. Kijk altijd wat het bestaande houtwerk heeft en wat de fabrikant voor die toepassing aanbeveelt.

Beits over verf werkt in de regel niet. Een vochtregulerende beits moet in het hout kunnen trekken en dat lukt niet op een gesloten verflaag. U krijgt dan een laag die slecht hecht en de voordelen van beits verdwijnen.

Verf over beits kan soms wel, maar alleen als het product daarvoor geschikt is en de oude beits goed vastzit. Oude, verweerde beits moet eerst worden gereinigd en geschuurd. Soms is een specifieke grondlaag nodig. Bij twijfel is een hechtproef op een klein stuk verstandig.

Wilt u echt van systeem wisselen, reken dan op meer voorbereiding. Vaak moet de oude laag grotendeels weg voordat het nieuwe systeem goed werkt. In ons artikel over oude verf verwijderen leest u welke methodes er zijn.

Beits vraagt regelmatig een nieuwe laag, maar dat onderhoud is meestal eenvoudig. Reinig het hout, schuur losse vezels licht op en breng een nieuwe laag van hetzelfde systeem aan. Wacht niet tot het hout grijs en kaal is, want dan wordt het werk groter.

Lak gaat bij goed onderhoud lang mee, maar bij beschadiging moet u sneller ingrijpen. Een kleine scheur bij een onderdorpel kan uitgroeien tot bladderende verf of houtrot. Bekijk het houtwerk daarom ieder jaar even, vooral aan de zon- en regenkant.

Hoe vaak onderhoud nodig is, hangt af van het product, de kleur en hoeveel zon en regen het hout vangt. Het productblad geeft een richtlijn, maar uw eigen gevel vertelt het meest.

Een schutting of tuinhuis beitsen is goed zelf te doen. Kozijnen lakken of een hele gevel op hoogte behandelen vraagt meer voorbereiding, materiaalkennis en vaak een steiger. Daar maakt een schilder het verschil in strakheid en duurzaamheid.

Twijfelt u welk systeem op uw hout zit of wat u beter kunt kiezen? Stuur foto's van het houtwerk via de contactpagina of WhatsApp (06-39782559). Schildersbedrijf van Assen werkt in Friesland, Groningen en Drenthe en denkt graag met u mee over beitsen of lakken.

Maak bij uw aanvraag een overzichtsfoto en een paar close-ups van het hout, bijvoorbeeld van een verweerde plank, een onderdorpel of een plek waar de afwerking loslaat. Vermeld ook of u de huidige kleur wilt houden of juist iets anders zoekt. Dan kunnen we gericht adviseren welk systeem bij uw houtwerk past en wat er aan voorbereiding nodig is.