Verf van hout verwijderen: wanneer moet het eraf en hoe pakt u het aan?

Veel mensen denken dat oude verf altijd helemaal weg moet voordat er een nieuwe laag op kan. Dat is zelden zo. Een verflaag die nog goed vastzit, is juist een prima ondergrond. Na ontvetten en mat schuren hecht de nieuwe verf daar gewoon op.

Volledig verwijderen wordt pas zinvol als de verf over grote vlakken loslaat, als er zoveel lagen op zitten dat profielen en naden dichtgelopen zijn, of als u wilt zien hoe het hout eronder eraan toe is. Ook bij een overstap naar een ander verfsysteem, bijvoorbeeld van dekkend naar transparant, moet de oude laag er meestal af.

Een eenvoudige test helpt bij de keuze. Druk een stuk stevige tape op de verf en trek het er in één ruk af. Komt er alleen wat stof mee, dan is de laag vast. Trekt de tape hele schilfers los, dan is de hechting op die plek weg en moet u verder terug.

Bij plaatselijk bladderwerk begint u met een scherpe verfkrabber. Trek losse verf weg tot u bij een rand komt die niet meer meegeeft. Werk met de draad van het hout mee, zodat u geen groeven in het oppervlak trekt.

Daarna schuurt u de overgangen tussen kaal hout en de vaste verflaag glad, zodat de randen straks niet door de nieuwe laag heen zichtbaar zijn. Grof schuurpapier haalt snel materiaal weg, fijner papier maakt het oppervlak strak. In ons artikel over ontvetten en schuren leest u welke volgorde en korrel bij welke fase passen.

Schuren geeft veel fijn stof. Binnen dekt u vloeren en meubels af en werkt u bij voorkeur met een schuurmachine met stofafzuiging. Draag in elk geval een goed passend stofmasker.

Met een verfföhn of hittepistool verzacht u dikke verflagen, zodat ze met een krabber in repen loskomen. Dat werkt vooral goed op vlakke delen zoals deuren, boeidelen en brede kozijnstijlen. Houd de föhn in beweging en krab direct af zodra de verf gaat bobbelen.

Wees voorzichtig in de buurt van glas. Door de plotselinge hitte kan een ruit barsten, ook dubbel glas. Scherm het glas af met een hitteschild of een plamuurmes en laat de laatste strook langs de ruit liever over aan krabber en schuurpapier.

Afbranden met een open vlam raden we af. Achter boeidelen, in naden en in oude kozijnen zit vaak stof, spinrag of isolatiemateriaal dat vlam kan vatten zonder dat u het direct ziet. Een föhn is beter te doseren, maar ook dan blijft het verstandig om na afloop nog even te controleren of er niets nasmeult.

Een afbijtmiddel weekt verflagen chemisch los. Het is vooral handig bij gedetailleerde profielen, trapspijlen, paneeldeuren en lijstwerk, waar een krabber of föhn moeilijk bij kan. U brengt het middel dik aan, laat het de tijd die op de verpakking staat inwerken en schraapt de zachte verf daarna weg.

Het werk is pas af als de resten weg zijn. Veel afbijtmiddelen laten een film achter die de hechting van de nieuwe verf verstoort. Volg het productblad voor het naspoelen of neutraliseren en laat het hout daarna goed drogen. Door het vocht kunnen houtvezels opstaan, die u met fijn schuurpapier weer glad maakt.

Stralen met zand of een ander straalmiddel wordt soms voor grote oppervlakken of metaal gebruikt. Op zacht hout kan stralen het oppervlak flink opruwen en het geeft veel stof. Het is daarmee werk voor gespecialiseerde bedrijven en geen standaardaanpak voor kozijnen of deuren.

Bij muren is volledig verwijderen zelden nodig. Meestal gaat het om plekken waar oude muurverf of kalksaus afschilfert of poedert. Krab de losse delen weg met een plamuurmes, was de muur af en controleer of de rest nog vastzit met de tapetest.

Een poederende of zanderige muur kan na het afwassen een fixerende voorstrijk nodig hebben, zodat de nieuwe verf niet op een losse laag komt te zitten. Oneffenheden op de overgang tussen kaal en geschilderd vlak werkt u bij met plamuur en schuurt u vlak.

Zitten er dikke lagen over een groot oppervlak los, dan kan een afbijtmiddel voor muurverf of een stoomapparaat helpen. Houd er rekening mee dat het pleisterwerk eronder dan soms ook beschadigd raakt en hersteld moet worden.

In oude huizen kunnen verflagen zitten met lood of andere zware metalen. Die stoffen zijn al tientallen jaren niet meer toegestaan in verf, maar onder latere lagen kunnen ze nog aanwezig zijn. U kunt niet zien of een verflaag lood bevat.

Twijfelt u, laat het dan beoordelen voordat u begint. GGD Leefomgeving adviseert om zulke lagen niet droog te schuren of te stralen, omdat er dan veel stof vrijkomt. Een afbijtmiddel op waterbasis en een krabber geven minder stof. Maak de ruimte na afloop nat schoon en gebruik liever geen stofzuiger, omdat die fijn stof verder verspreidt.

Voor jonge kinderen en zwangere vrouwen is extra voorzichtigheid op zijn plaats. Houd hen weg uit de ruimte tijdens het werk en tot alles schoon is.

Kaal hout moet eerst droog zijn en daarna een passende grondverf krijgen. Pas dan volgen de tussen- en aflaklagen. Ziet u na het verwijderen zachte plekken of donkere verkleuringen bij verbindingen, dan kan er houtrot in zitten. Dat herstelt u eerst, anders bladdert de nieuwe verf binnen korte tijd weer af.

Een enkele deur of een klein kozijn kunt u met geduld prima zelf afkrabben en schuren. Bij complete gevels, veel lagen, werk op hoogte of twijfel over lood is het verstandig om een schilder te laten kijken. Bij woningen ouder dan twee jaar valt het voorbereidende werk voor schilderwerk, zoals het verwijderen van oude verf, onder het 9% btw-tarief.

Wilt u weten wat uw houtwerk nodig heeft? Stuur via de contactpagina of WhatsApp een paar foto's van dichtbij en van het hele kozijn of de gevel, met uw woonplaats. Schildersbedrijf van Assen kijkt mee voor woningen in Friesland, Groningen en Drenthe en adviseert of schuren volstaat of dat de oude lagen eraf moeten.